{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/Temat 3","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Temat 3.\nONZ gwarantem światowego rozwoju? - rozważ problem, odwołując się do przykładów\ndziałań tej organizacji w ostatniej dekadzie.\nMateriały źródłowe\nRysunki. Milenijne Cele Rozwoju\nŹródło: www.unic.un.org.pl\nKarta Narodów Zjednoczonych [fragment]\nArtykuł 1. Cele Organizacji Narodów Zjednoczonych są następujące:\n3.\nDoprowadzić do współdziałania międzynarodowego w rozwiązywaniu zagadnień\no charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym lub humanitarnym, jak również\npopierać i zachęcać do poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności\ndla wszystkich, bez względu na rasę, płeć, język lub wyznanie.\nŹródło: http://libr.sejm.gov.pl\nna temat nr\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n39.\nMaks. liczba punktów\n12\nUzyskana liczba punktów\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Temat 3.\nONZ gwarantem światowego rozwoju? - rozważ problem, odwołując się do przykładów\ndziałań tej organizacji w ostatniej dekadzie.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym\nświecie.\n4. Struktura społeczna. Uczeń:\n4) opisuje mechanizm i skutki społecznego wykluczenia oraz\nsposoby przeciwdziałania temu zjawisku.\n7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie.\nUczeń:\n4) omawia na przykładach przyczyny i sposoby rozwiązywania\ndługotrwałych konfliktów między narodami;\n5) omawia przyczyny i skutki konfliktów społecznych w państwach\nAfryki, Azji, Ameryki Południowej i Środkowej.\n9. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:\n5) rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów\nświatopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej sprawie.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:\n2) charakteryzuje na przykładach najczęściej stosowane metody\nrozwiązywania sporów między państwami;\n3) wyjaśnia przyczyny dysproporcji między globalną Północą\ni globalnym Południem oraz mechanizmy i działania, które ją\nzmniejszają lub powiększają;\n4) przedstawia na przykładach wzajemne zależności pomiędzy\npaństwami biednymi i bogatymi w polityce, ekonomii, kulturze\ni ekologii;\n5) wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we\nwspółczesnym świecie;\n6) rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,\nwspółpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na obszarach\ndotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich skuteczność\ni aspekty moralne;\n8) przedstawia inicjatywy na rzecz pokoju, demokracji i praw\nczłowieka (w tym działania laureatów Pokojowej Nagrody Nobla).\n41. Globalizacja współczesnego świata. Uczeń:\n2) ocenia rolę wybranych państw oraz instytucji o zasięgu\nglobalnym (organizacji, korporacji, mediów) w procesach\nglobalizacyjnych.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:\n2) opisuje cele i metody działania ONZ oraz kompetencje jej\norganów (Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz\nGeneralny, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, Rada\nGospodarcza i Społeczna);\n3) charakteryzuje krótko działanie następujących organizacji: WHO\n(Światowa Organizacja Zdrowia), ILO (Międzynarodowa\nOrganizacja Pracy), FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do\nSpraw Wyżywienia i Rolnictwa), IMF (Międzynarodowy Fundusz\nWalutowy), IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju),\nWTO (Światowa Organizacja Handlu), OECD (Organizacja\nWspółpracy Gospodarczej i Rozwoju), UNESCO (Organizacja\nNarodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury),\nUNIDO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Rozwoju\nPrzemysłowego), IAEA (Międzynarodowa Agencja Energii\nAtomowej), UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz\nDzieci), UNHCR (Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do\nSpraw Uchodźców).\n(III etap) 22. Współpraca i konflikty międzynarodowe. Uczeń:\n1) wyjaśnia, czym zajmuje się ONZ, jej najważniejsze organy\n(Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz\nGeneralny) i wybrane organizacje międzynarodowe;\n2) wskazuje na mapie miejsca najpoważniejszych konfliktów\nmiędzynarodowych; omawia przebieg i próby rozwiązania jednego\nz nich.\n(III etap) 23. Problemy współczesnego świata. Uczeń:\n1) porównuje sytuację w państwach globalnego Południa i globalnej\nPółnocy i wyjaśnia na przykładach, na czym polega ich\nwspółzależność;\n2) uzasadnia potrzebę pomocy humanitarnej i angażuje się (w miarę\nswoich możliwości) w działania instytucji (także pozarządowych),\nktóre ją prowadzą;\n5) ocenia sytuację imigrantów i uchodźców we współczesnym\nświecie.\nSchemat punktowania:\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający w pełni:\n1) scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując\ndo milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne\nw niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak\ndostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;\nproblemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;\numieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;\nrozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób\nzakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;\n2) przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji\nwyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,\nWHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\nprzedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-\nSpołeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\n3) zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej\ntezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty\ni kontrargumenty, podał końcowy wniosek.\n4) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\nwybranych aspektów analizowanego tematu w szerszym\nkontekście interpretacyjnym, np. znajomość i rozumienie różnych\naspektów funkcjonowania ONZ, działań jej organów w\nkonkretnych sytuacjach; prawidłowo używał wielu pojęć\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA.\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI.\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji\n(nie zamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA.\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nzwiązanych z tematem, np.: dysproporcje w rozwoju,\nzrównoważony rozwój, organizacje wyspecjalizowane,\nglobalizacja, bogata Północ, biedne Południe, milenijne cele\nrozwoju, zagrożenia cywilizacyjne, niemoc instytucjonalna,\norgany ONZ.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający przedstawił w pełni większość istotnych aspektów\nzagadnienia - spośród następujących:\n1) scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując\ndo milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne\nw niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak\ndostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;\nproblemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;\numieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;\nrozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób\nzakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;\n2) przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji\nwyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,\nWHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\nprzedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-\nSpołeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\n3) zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej\ntezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty\ni kontrargumenty, podał końcowy wniosek.\n4) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem, np.: dysproporcje\nw rozwoju, organizacje wyspecjalizowane, globalizacja, bogata\nPółnoc, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, zagrożenia\ncywilizacyjne, organy ONZ.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden\nlub dwa błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający zasygnalizował jedynie większość istotnych aspektów\nlub pominął więcej niż jeden istotny aspekt zagadnienia -\nspośród następujących:\n1) scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując\ndo milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne\nw niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak\ndostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;\nproblemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;\numieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;\nrozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób\nzakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;\n2) przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji\nwyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy\nlub cztery błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (napisał\npracę, której znaczną\nczęść stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nWHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\nprzedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-\nSpołeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\n3) zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej\ntezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty\ni kontrargumenty, podał końcowy wniosek.\n4) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem: organizacje wyspecjalizowane, bogata\nPółnoc, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, organy ONZ.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny\ni nielogiczny.\n(0 PKT)\nZdający nie zrozumiał tematu - nie zasygnalizował większości\nistotnych aspektów lub pominął więcej niż dwa istotne aspekty\nzagadnienia - spośród następujących:\n1) scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując\ndo milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne\nw niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak\ndostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;\nproblemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;\numieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;\nrozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób\nzakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;\n2) przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji\nwyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,\nWHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\nprzedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-\nSpołeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\n3) zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej\ntezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty\ni kontrargumenty, podał końcowy wniosek.\n4) Zdający nie wykazał się znajomością nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem: organizacje wyspecjalizowane, bogata\nPółnoc, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, organy ONZ.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\nEgzaminator może ocenić wartość merytoryczną pracy na 12, 8 lub 4 punkty, klasyfikując\nw ten sposób wypowiedź na jeden z trzech poziomów (I-III). Egzaminator może także ocenić\npracę na 0 punktów. Maksymalnie za wypowiedź pisemną można uzyskać 12 punktów.\nOstateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu\nrealizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji\noraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie\nwyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt\nwięcej / mniej.\nPrzykładowa odpowiedź:\nOrganizacja Narodów Zjednoczonych to organizacja skupiająca w swoich szeregach\nwszystkie państwa świata, które pragną podjąć międzynarodową współpracę. ONZ powstało\nwskutek dramatycznych doświadczeń II wojny światowej. Głównym celem tej organizacji jest\nzapewnienie pokoju na świecie, opartego na decyzjach i współpracy suwerennych państw.\nWszelkie konflikty powinny być rozwiązywane zgodnie z prawem międzynarodowym\ni interesami poszczególnych narodów. Trudno jednak nie wątpić w skuteczność działań ONZ.\nOstatnie dziesięciolecie pokazuje, że bardzo wzniosłe cele organizacji są bardzo trudne do\nrealizacji, ze względu na brak współpracy pomiędzy państwami mającymi decydujący głos\nw organizacji.\nPrzykładem\nniepowodzenia\nplanów\norganizacji\njest\nrealizacja\ntzw. millenijnych celów rozwoju. Ich zadaniem miało być zmniejszenie różnic cywilizacyjnych\npomiędzy „bogatą północą” i „biednym południem”, pomoc w rozwoju krajów\npostkolonialnych i promowanie idei demokracji i praw człowieka we współczesnym świecie.\nMillenijne cele rozwoju, to propozycja ośmiu obszarów działań ONZ, które uznano\nza najważniejsze dla dalszego pokojowego rozwoju współczesnego świata. Koniec XX wieku\nprzyniósł konflikty wewnętrzne w krajach europejskich i afrykańskich, których konsekwencją\nbyły zbrodnie ludobójstwa. Doszło do odrodzenia lub powstania nowych organizmów\npaństwowych, zakończył się dla świata okres ładu jałtańsko-poczdamskiego. Trzeba było\nna nowo zdefiniować obszary współpracy na forum międzynarodowym.\nZa główne cele uznano pomoc krajom rozwijającym się i postkolonialnym,\nokreślanych mianem „biednego południa”, w ośmiu obszarach. Ważnym punktem stało się\nzapewnienie podstawowego nauczania dla wszystkich, bez różnicy płci, rasy, wyznania,\nczy miejsca zamieszkania. Ten cel z całą pewnością nie został zrealizowany. W krajach\nDalekiego Wschodu wciąż duża ilość dzieci nie ma dostępu do podatkowego nauczania\nze względu na panującą tam biedę i bezrobocie. Znaczna część z nich od najmłodszych lat\nzarabia w fabrykach lub zajmuje się żebraniem. Przykładem mogą być Indie lub Bangladesz.\nBarierą dostępu do edukacji są również uwarunkowania kulturowe. Przykładem może być\nAfganistan, w którym dziewczynki nie mogą chodzić do szkoły. Ważne jest, że społeczność\nmiędzynarodowa nie patrzy obojętnie na łamanie tych praw. Walcząca o prawo kobiet\ndo edukacji Afganka Malala została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla. Ważną rolę,\nw promowaniu edukacji i współpracy pomiędzy instytucjami edukacyjnymi odgrywa\nUNESCO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty Nauki i Kultury).\nWażnym celem, które postawiło przed sobą ONZ, była również walka z dyskryminacją\nkobiet. Na tym polu również organizacja nie odniosła sukcesu. Edukacja kobiet to tylko jeden\nz problemów dyskryminacji. W dalszym ciągu w Afryce praktykuje się obrzezanie\nu dziewczynek, czy podporządkowanie kobiet i ich życia interesom klanowym. Przykładem\nmoże być wielożeństwo niektórych przywódców krajów afrykańskich.\nJedna z organizacji wyspecjalizowanych, jaką jest WHO (Światowa Organizacja\nZdrowia), podejmuje działania na rzecz rozpowszechniania szczepionek i wyeliminowania\nz życia ludzkiego niektórych chorób zakaźnych. Główny nacisk kładzie ona na walkę z AIDS\ni malarią. Okazało się jednak, że problemem stały się choroby, które uznawano za całkowicie\nopanowane, jak np. cholera czy ospa.\nWażną rolę w promowaniu zrównoważonego rozwoju ma inna organizacja\nwyspecjalizowana ONZ - IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju). Głównym\ncelem tej organizacji jest umożliwienie uzyskiwania kredytów przez państwa najbiedniejsze\ni zapóźnione cywilizacyjnie. Jego działania skupiają się na gwarancjach kredytowych dla tych\nkrajów, które znalazły się w finansowej potrzebie.\nOrganizacje wyspecjalizowane działają jakby na obrzeżach organizacji i realizuję\nściśle wyznaczone cele, związane z zapewnieniem pokoju i bezpieczeństwa na świecie.\nGłówne decyzje podejmowane są jednak przez organy stałe ONZ, jak Zgromadzenie Ogólne,\nRada Bezpieczeństwa, czy Rada Społeczno-Gospodarcza. Zadaniem tej ostatniej jest\npromowanie wyższych standardów życia w krajach „biednego południa”, poprzez\nprowadzenie działań pomocowych mających na celu pełne zatrudnienie ułatwienie dostępu\ndo edukacji. Przedstawiciele państw, które wchodzą w skład ONZ zdają sobie również sprawę\nze znaczenia kultury w globalizującym się świecie. Dlatego Rada Społeczno-Gospodarcza\npromuje również współprace międzynarodową w tej dziedzinie.\nWspominając o Radzie Bezpieczeństwa, nie można zapomnieć o misjach pokojowych\nONZ. Decyzje o wysłaniu wojsk na misje stabilizacyjne podejmuje Rada Bezpieczeństwa\nONZ. Są one podejmowane większością głosów. Do najważniejszych misji ONZ w ostatnim\nczasie należą m.in. misja obserwacyjna w Syrii, gdzie toczy się wojna domowa, misja\nhumanitarna w Sudanie, czy próby stabilizacji sytuacji na Półwyspie Bałkańskim\nna przełomie XX i XXI wieku. Wszystkie te misje mają za zadanie ochronę ludności cywilnej\ni stabilizację sytuacji w regionie. W ramach misji humanitarnych ONZ zajmuje się również\npomocą logistyczną, wysyłaniem żywności i kontrolowaniem sposobów ich rozdzielania.\nWażnym elementem misji stabilizacyjnych jest również pomoc lekarska i działania związane\nz ochroną zdrowia. Misje te kończą się z różnym skutkiem, ale ich podejmowanie jest\nwyrazem realizacji głównych celów działania organizacji.\nOceniając program i skuteczność działań Organizacji Narodów Zjednoczonych\nw ostatnim dziesięcioleciu, nie można pominąć jej zaangażowania w działania na rzecz\nochrony środowiska, a przede wszystkim jej rolę przy tworzeniu pogromu działań mających\nna celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, które zostały zawarte w protokole z Kioto.\nPodsumowując ostatnie dziesięciolecie działalności ONZ i jej wyspecjalizowanych\norganów, trudno nie docenić wielości i różnorodności celów, jakie postawiła przed sobą.\nWydaje się, że nawet w sferach, gdzie ciągle jest jeszcze dużo do zrobienia, sam fakt\ndyskutowania i zwracania uwagi na te problemy musi wpłynąć pozytywnie na proces ich\nrozwiązywania i musi zmienić się podejścia najbardziej wpływowych państw na problemy\npaństw „biednego południa” i wyrównywanie różnić w poziomie życia. Myślę, że większym\nproblemem\nbędzie\nrealizacja\nplanów\nutrzymania\nświatowego\npokoju.\nWiększość\nwspółczesnych konfliktów wynika ze zróżnicowanego poziomu życia i dużych enklaw biedy.\nWówczas działania ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju mogą być najprostszym\nsposobem rozwiązywania konfliktów.\nOcena przykładowej odpowiedzi:\nElement oceny\nPoziom\nPunkty\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (W)\nII\n8\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA (M)\nII\n0\nSELEKCJA INFORMACJI (S)\nIII\n+1\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA (J)\nIII\n+1\nSUMA PUNKTÓW: 10","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Temat 3.<br>ONZ gwarantem światowego rozwoju? - rozważ problem, odwołując się do przykładów<br>działań tej organizacji w ostatniej dekadzie.<br>Materiały źródłowe<br>Rysunki. Milenijne Cele Rozwoju<br>Źródło: www.unic.un.org.pl<br>Karta Narodów Zjednoczonych [fragment]<br>Artykuł 1. Cele Organizacji Narodów Zjednoczonych są następujące:<br>3.<br>Doprowadzić do współdziałania międzynarodowego w rozwiązywaniu zagadnień<br>o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym lub humanitarnym, jak również<br>popierać i zachęcać do poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności<br>dla wszystkich, bez względu na rasę, płeć, język lub wyznanie.<br>Źródło: http://libr.sejm.gov.pl<br>na temat nr<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>39.<br>Maks. liczba punktów<br>12<br>Uzyskana liczba punktów<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)</p>","answer_text_html":"<p>Temat 3.<br>ONZ gwarantem światowego rozwoju? - rozważ problem, odwołując się do przykładów<br>działań tej organizacji w ostatniej dekadzie.<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>VI. Dostrzeganie<br>współzależności we<br>współczesnym<br>świecie.</p>\n<ol><li>Struktura społeczna. Uczeń:</li><li>opisuje mechanizm i skutki społecznego wykluczenia oraz</li></ol>\n<p>sposoby przeciwdziałania temu zjawisku.</p>\n<ol><li>Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie.</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>omawia na przykładach przyczyny i sposoby rozwiązywania</li></ol>\n<p>długotrwałych konfliktów między narodami;</p>\n<ol><li>omawia przyczyny i skutki konfliktów społecznych w państwach</li></ol>\n<p>Afryki, Azji, Ameryki Południowej i Środkowej.</p>\n<ol><li>Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:</li><li>rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów</li></ol>\n<p>światopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej sprawie.</p>\n<ol><li>Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:</li><li>charakteryzuje na przykładach najczęściej stosowane metody</li></ol>\n<p>rozwiązywania sporów między państwami;</p>\n<ol><li>wyjaśnia przyczyny dysproporcji między globalną Północą</li></ol>\n<p>i globalnym Południem oraz mechanizmy i działania, które ją<br>zmniejszają lub powiększają;</p>\n<ol><li>przedstawia na przykładach wzajemne zależności pomiędzy</li></ol>\n<p>państwami biednymi i bogatymi w polityce, ekonomii, kulturze<br>i ekologii;</p>\n<ol><li>wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we</li></ol>\n<p>współczesnym świecie;</p>\n<ol><li>rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,</li></ol>\n<p>współpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na obszarach<br>dotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich skuteczność<br>i aspekty moralne;</p>\n<ol><li>przedstawia inicjatywy na rzecz pokoju, demokracji i praw</li></ol>\n<p>człowieka (w tym działania laureatów Pokojowej Nagrody Nobla).</p>\n<ol><li>Globalizacja współczesnego świata. Uczeń:</li><li>ocenia rolę wybranych państw oraz instytucji o zasięgu</li></ol>\n<p>globalnym (organizacji, korporacji, mediów) w procesach<br>globalizacyjnych.</p>\n<ol><li>Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:</li><li>opisuje cele i metody działania ONZ oraz kompetencje jej</li></ol>\n<p>organów (Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz<br>Generalny, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, Rada<br>Gospodarcza i Społeczna);</p>\n<ol><li>charakteryzuje krótko działanie następujących organizacji: WHO</li></ol>\n<p>(Światowa Organizacja Zdrowia), ILO (Międzynarodowa<br>Organizacja Pracy), FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do<br>Spraw Wyżywienia i Rolnictwa), IMF (Międzynarodowy Fundusz<br>Walutowy), IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju),<br>WTO (Światowa Organizacja Handlu), OECD (Organizacja<br>Współpracy Gospodarczej i Rozwoju), UNESCO (Organizacja<br>Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury),<br>UNIDO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Rozwoju<br>Przemysłowego), IAEA (Międzynarodowa Agencja Energii<br>Atomowej), UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz<br>Dzieci), UNHCR (Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do<br>Spraw Uchodźców).<br>(III etap) 22. Współpraca i konflikty międzynarodowe. Uczeń:</p>\n<ol><li>wyjaśnia, czym zajmuje się ONZ, jej najważniejsze organy</li></ol>\n<p>(Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz<br>Generalny) i wybrane organizacje międzynarodowe;</p>\n<ol><li>wskazuje na mapie miejsca najpoważniejszych konfliktów</li></ol>\n<p>międzynarodowych; omawia przebieg i próby rozwiązania jednego<br>z nich.<br>(III etap) 23. Problemy współczesnego świata. Uczeń:</p>\n<ol><li>porównuje sytuację w państwach globalnego Południa i globalnej</li></ol>\n<p>Północy i wyjaśnia na przykładach, na czym polega ich<br>współzależność;</p>\n<ol><li>uzasadnia potrzebę pomocy humanitarnej i angażuje się (w miarę</li></ol>\n<p>swoich możliwości) w działania instytucji (także pozarządowych),<br>które ją prowadzą;</p>\n<ol><li>ocenia sytuację imigrantów i uchodźców we współczesnym</li></ol>\n<p>świecie.<br>Schemat punktowania:<br>Poziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)<br>Zdający w pełni:</p>\n<ol><li>scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując</li></ol>\n<p>do milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne<br>w niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak<br>dostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;<br>problemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;<br>umieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;<br>rozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób<br>zakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;</p>\n<ol><li>przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji</li></ol>\n<p>wyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,<br>WHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;<br>przedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-<br>Społeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;</p>\n<ol><li>zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej</li></ol>\n<p>tezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty<br>i kontrargumenty, podał końcowy wniosek.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych</li></ol>\n<p>wybranych aspektów analizowanego tematu w szerszym<br>kontekście interpretacyjnym, np. znajomość i rozumienie różnych<br>aspektów funkcjonowania ONZ, działań jej organów w<br>konkretnych sytuacjach; prawidłowo używał wielu pojęć<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA.<br>Zdający nie popełnił<br>żadnego błędu<br>merytorycznego.<br>SELEKCJA INFORMACJI.<br>Zdający przeprowadził<br>poprawną selekcję<br>i hierarchizację<br>informacji<br>(nie zamieścił w pracy<br>fragmentów<br>niezwiązanych<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA.<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w pełni spójny,<br>harmonijny i logiczny.<br>związanych z tematem, np.: dysproporcje w rozwoju,<br>zrównoważony rozwój, organizacje wyspecjalizowane,<br>globalizacja, bogata Północ, biedne Południe, milenijne cele<br>rozwoju, zagrożenia cywilizacyjne, niemoc instytucjonalna,<br>organy ONZ.<br>Poziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)<br>Zdający przedstawił w pełni większość istotnych aspektów<br>zagadnienia - spośród następujących:</p>\n<ol><li>scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując</li></ol>\n<p>do milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne<br>w niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak<br>dostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;<br>problemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;<br>umieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;<br>rozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób<br>zakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;</p>\n<ol><li>przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji</li></ol>\n<p>wyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,<br>WHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;<br>przedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-<br>Społeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;</p>\n<ol><li>zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej</li></ol>\n<p>tezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty<br>i kontrargumenty, podał końcowy wniosek.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych</li></ol>\n<p>aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością<br>wybranych pojęć związanych z tematem, np.: dysproporcje<br>w rozwoju, organizacje wyspecjalizowane, globalizacja, bogata<br>Północ, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, zagrożenia<br>cywilizacyjne, organy ONZ.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił jeden<br>lub dwa błędy<br>merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>niekonsekwentną<br>selekcję informacji i ich<br>hierarchizację (umieścił<br>w pracy nieliczne<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód nie w pełni<br>uporządkowany.<br>Poziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)<br>Zdający zasygnalizował jedynie większość istotnych aspektów<br>lub pominął więcej niż jeden istotny aspekt zagadnienia -<br>spośród następujących:</p>\n<ol><li>scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując</li></ol>\n<p>do milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne<br>w niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak<br>dostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;<br>problemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;<br>umieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;<br>rozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób<br>zakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;</p>\n<ol><li>przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji</li></ol>\n<p>wyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił trzy<br>lub cztery błędy<br>merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>w niewystarczającym<br>stopniu selekcję<br>informacji i ich<br>hierarchizację (napisał<br>pracę, której znaczną<br>część stanowią<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>WHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;<br>przedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-<br>Społeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;</p>\n<ol><li>zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej</li></ol>\n<p>tezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty<br>i kontrargumenty, podał końcowy wniosek.</p>\n<ol><li>Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć</li></ol>\n<p>związanych z tematem: organizacje wyspecjalizowane, bogata<br>Północ, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, organy ONZ.<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w sposób<br>chaotyczny<br>i nielogiczny.<br>(0 PKT)<br>Zdający nie zrozumiał tematu - nie zasygnalizował większości<br>istotnych aspektów lub pominął więcej niż dwa istotne aspekty<br>zagadnienia - spośród następujących:</p>\n<ol><li>scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując</li></ol>\n<p>do milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne<br>w niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak<br>dostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;<br>problemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;<br>umieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;<br>rozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób<br>zakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;</p>\n<ol><li>przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji</li></ol>\n<p>wyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,<br>WHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;<br>przedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-<br>Społeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;</p>\n<ol><li>zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej</li></ol>\n<p>tezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty<br>i kontrargumenty, podał końcowy wniosek.</p>\n<ol><li>Zdający nie wykazał się znajomością nielicznych pojęć</li></ol>\n<p>związanych z tematem: organizacje wyspecjalizowane, bogata<br>Północ, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, organy ONZ.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił co<br>najmniej pięć błędów<br>merytorycznych.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Ponad połowę pracy<br>stanowią fragmenty<br>niezwiązane z tematem.<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Wywód jest<br>niekomunikatywny.<br>Egzaminator może ocenić wartość merytoryczną pracy na 12, 8 lub 4 punkty, klasyfikując<br>w ten sposób wypowiedź na jeden z trzech poziomów (I-III). Egzaminator może także ocenić<br>pracę na 0 punktów. Maksymalnie za wypowiedź pisemną można uzyskać 12 punktów.<br>Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu<br>realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji<br>oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie<br>wyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt<br>więcej / mniej.<br>Przykładowa odpowiedź:<br>Organizacja Narodów Zjednoczonych to organizacja skupiająca w swoich szeregach<br>wszystkie państwa świata, które pragną podjąć międzynarodową współpracę. ONZ powstało<br>wskutek dramatycznych doświadczeń II wojny światowej. Głównym celem tej organizacji jest<br>zapewnienie pokoju na świecie, opartego na decyzjach i współpracy suwerennych państw.<br>Wszelkie konflikty powinny być rozwiązywane zgodnie z prawem międzynarodowym<br>i interesami poszczególnych narodów. Trudno jednak nie wątpić w skuteczność działań ONZ.<br>Ostatnie dziesięciolecie pokazuje, że bardzo wzniosłe cele organizacji są bardzo trudne do<br>realizacji, ze względu na brak współpracy pomiędzy państwami mającymi decydujący głos<br>w organizacji.<br>Przykładem<br>niepowodzenia<br>planów<br>organizacji<br>jest<br>realizacja<br>tzw. millenijnych celów rozwoju. Ich zadaniem miało być zmniejszenie różnic cywilizacyjnych<br>pomiędzy „bogatą północą” i „biednym południem”, pomoc w rozwoju krajów<br>postkolonialnych i promowanie idei demokracji i praw człowieka we współczesnym świecie.<br>Millenijne cele rozwoju, to propozycja ośmiu obszarów działań ONZ, które uznano<br>za najważniejsze dla dalszego pokojowego rozwoju współczesnego świata. Koniec XX wieku<br>przyniósł konflikty wewnętrzne w krajach europejskich i afrykańskich, których konsekwencją<br>były zbrodnie ludobójstwa. Doszło do odrodzenia lub powstania nowych organizmów<br>państwowych, zakończył się dla świata okres ładu jałtańsko-poczdamskiego. Trzeba było<br>na nowo zdefiniować obszary współpracy na forum międzynarodowym.<br>Za główne cele uznano pomoc krajom rozwijającym się i postkolonialnym,<br>określanych mianem „biednego południa”, w ośmiu obszarach. Ważnym punktem stało się<br>zapewnienie podstawowego nauczania dla wszystkich, bez różnicy płci, rasy, wyznania,<br>czy miejsca zamieszkania. Ten cel z całą pewnością nie został zrealizowany. W krajach<br>Dalekiego Wschodu wciąż duża ilość dzieci nie ma dostępu do podatkowego nauczania<br>ze względu na panującą tam biedę i bezrobocie. Znaczna część z nich od najmłodszych lat<br>zarabia w fabrykach lub zajmuje się żebraniem. Przykładem mogą być Indie lub Bangladesz.<br>Barierą dostępu do edukacji są również uwarunkowania kulturowe. Przykładem może być<br>Afganistan, w którym dziewczynki nie mogą chodzić do szkoły. Ważne jest, że społeczność<br>międzynarodowa nie patrzy obojętnie na łamanie tych praw. Walcząca o prawo kobiet<br>do edukacji Afganka Malala została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla. Ważną rolę,<br>w promowaniu edukacji i współpracy pomiędzy instytucjami edukacyjnymi odgrywa<br>UNESCO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty Nauki i Kultury).<br>Ważnym celem, które postawiło przed sobą ONZ, była również walka z dyskryminacją<br>kobiet. Na tym polu również organizacja nie odniosła sukcesu. Edukacja kobiet to tylko jeden<br>z problemów dyskryminacji. W dalszym ciągu w Afryce praktykuje się obrzezanie<br>u dziewczynek, czy podporządkowanie kobiet i ich życia interesom klanowym. Przykładem<br>może być wielożeństwo niektórych przywódców krajów afrykańskich.<br>Jedna z organizacji wyspecjalizowanych, jaką jest WHO (Światowa Organizacja<br>Zdrowia), podejmuje działania na rzecz rozpowszechniania szczepionek i wyeliminowania<br>z życia ludzkiego niektórych chorób zakaźnych. Główny nacisk kładzie ona na walkę z AIDS<br>i malarią. Okazało się jednak, że problemem stały się choroby, które uznawano za całkowicie<br>opanowane, jak np. cholera czy ospa.<br>Ważną rolę w promowaniu zrównoważonego rozwoju ma inna organizacja<br>wyspecjalizowana ONZ - IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju). Głównym<br>celem tej organizacji jest umożliwienie uzyskiwania kredytów przez państwa najbiedniejsze<br>i zapóźnione cywilizacyjnie. Jego działania skupiają się na gwarancjach kredytowych dla tych<br>krajów, które znalazły się w finansowej potrzebie.<br>Organizacje wyspecjalizowane działają jakby na obrzeżach organizacji i realizuję<br>ściśle wyznaczone cele, związane z zapewnieniem pokoju i bezpieczeństwa na świecie.<br>Główne decyzje podejmowane są jednak przez organy stałe ONZ, jak Zgromadzenie Ogólne,<br>Rada Bezpieczeństwa, czy Rada Społeczno-Gospodarcza. Zadaniem tej ostatniej jest<br>promowanie wyższych standardów życia w krajach „biednego południa”, poprzez<br>prowadzenie działań pomocowych mających na celu pełne zatrudnienie ułatwienie dostępu<br>do edukacji. Przedstawiciele państw, które wchodzą w skład ONZ zdają sobie również sprawę<br>ze znaczenia kultury w globalizującym się świecie. Dlatego Rada Społeczno-Gospodarcza<br>promuje również współprace międzynarodową w tej dziedzinie.<br>Wspominając o Radzie Bezpieczeństwa, nie można zapomnieć o misjach pokojowych<br>ONZ. Decyzje o wysłaniu wojsk na misje stabilizacyjne podejmuje Rada Bezpieczeństwa<br>ONZ. Są one podejmowane większością głosów. Do najważniejszych misji ONZ w ostatnim<br>czasie należą m.in. misja obserwacyjna w Syrii, gdzie toczy się wojna domowa, misja<br>humanitarna w Sudanie, czy próby stabilizacji sytuacji na Półwyspie Bałkańskim<br>na przełomie XX i XXI wieku. Wszystkie te misje mają za zadanie ochronę ludności cywilnej<br>i stabilizację sytuacji w regionie. W ramach misji humanitarnych ONZ zajmuje się również<br>pomocą logistyczną, wysyłaniem żywności i kontrolowaniem sposobów ich rozdzielania.<br>Ważnym elementem misji stabilizacyjnych jest również pomoc lekarska i działania związane<br>z ochroną zdrowia. Misje te kończą się z różnym skutkiem, ale ich podejmowanie jest<br>wyrazem realizacji głównych celów działania organizacji.<br>Oceniając program i skuteczność działań Organizacji Narodów Zjednoczonych<br>w ostatnim dziesięcioleciu, nie można pominąć jej zaangażowania w działania na rzecz<br>ochrony środowiska, a przede wszystkim jej rolę przy tworzeniu pogromu działań mających<br>na celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, które zostały zawarte w protokole z Kioto.<br>Podsumowując ostatnie dziesięciolecie działalności ONZ i jej wyspecjalizowanych<br>organów, trudno nie docenić wielości i różnorodności celów, jakie postawiła przed sobą.<br>Wydaje się, że nawet w sferach, gdzie ciągle jest jeszcze dużo do zrobienia, sam fakt<br>dyskutowania i zwracania uwagi na te problemy musi wpłynąć pozytywnie na proces ich<br>rozwiązywania i musi zmienić się podejścia najbardziej wpływowych państw na problemy<br>państw „biednego południa” i wyrównywanie różnić w poziomie życia. Myślę, że większym<br>problemem<br>będzie<br>realizacja<br>planów<br>utrzymania<br>światowego<br>pokoju.<br>Większość<br>współczesnych konfliktów wynika ze zróżnicowanego poziomu życia i dużych enklaw biedy.<br>Wówczas działania ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju mogą być najprostszym<br>sposobem rozwiązywania konfliktów.<br>Ocena przykładowej odpowiedzi:<br>Element oceny<br>Poziom<br>Punkty<br>WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (W)<br>II<br>8<br>POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA (M)<br>II<br>0<br>SELEKCJA INFORMACJI (S)<br>III<br>+1<br>JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA (J)<br>III<br>+1<br>SUMA PUNKTÓW: 10</p>","solutions":[]}